विचार/ब्लग

मानव अधिकार अभियन्ता कृष्ण पहाडीले हालै एक अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, ‘राजतन्त्र खोल्लिएको अन्डाजस्तै भएकाले फालिएको हो, फेरि त्यो सडेको अन्डालाई भान्सामा ल्याउन सकिँदैन ।’ शिरदेखि पाउसम्मै नागरिक अभियानका अगुवा मान्न सकिनेमध्येका पहाडीको यो निष्कर्ष त्यस्तो बेलामा अभिव्यक्त भएको छ, जुन बेला खोल्लिएको ‘अन्डा’ को गन्धको ...

काठमाडौं ।  राष्ट्रिय स्वाभिमान र सार्वभौमसत्ताको रक्षा तथा लोकतन्त्र एवं नागरिक स्वतन्त्रता प्राप्तिको हरेक आन्दोलनमा नेपाली महिलाहरू अग्रपङ्क्तिमा रहदै आएकाछन् । यो क्रम गणतान्त्रिक आन्दोलनमा अझ उच्च तहमा थियो । दुई सय वर्ष अगाडि बेलायती उपनिवेशवाद विरुद्ध नालापानीको लडाइ होस वा एकसय वर्ष अगाडि योगमाया न्यौपानेको नेत...

साँझ ७ बजेको हनुमान चालिसामा तपाईँलाई हार्दिक स्वागत छ । अर्थात् अहिले रातिको ११ बजेको छ, आजको सम्पूर्ण हनुमान चालिसा यहीँ सकिन्छ, बिहानै ६ बजे हनुमान चालिसाको नयाँ अध्यायसहित उपस्थित हुनेछौँ । शुभरात्रि ! अर्थात् हामी एकैछिन कमर्सियल ब्रेक लिदै छौँ, हनुमान चालिसा हेर्दै गर्नुहोला । ‘स्वस्थ, स्वतन्त्र, मर्यादित र ...

-स्नेह सायमि  बाल्यकालमा एक जना मेरै उमेरको साथी थियो । ऊ र म स्कुलबाट फर्केपछि अँध्यारैसम्म खेत, गोरेटा, भूतघर, पराले कुन्युमा खेल्न हिँड्थ्यौँ । मेरो भित्री भोटोमा एउटा ठूलै खल्ती हुन्थ्यो । त्यो खल्तीभरि मकै–भटमास राखेर खेल्न निस्कन्थेँ । मैदान, गाडी, मोटरसाइकल नभएकाले केटाकेटी खेल्न निस्कँदा आमाबालाई खास डर ...

  वादी समुदायको विषयमा लेखिएका जति पनि साहित्यिक कृति छन्, चाहे त्यो नथिया, ऐलानी, अपराजिता, बादी, ऐना होऊन्, तिनमा बादी महिलाको देहलाई व्यापारका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। बादी महिलाको शरीरलाई व्यापारिक प्रयोजनका लागि पस्कने काम भएको देखिन्छ। वास्तवमा उनीहरूको इतिहास, कला, संस्कृति, संंघर्ष तथा योगदान र पीडा...

सरस्वती प्रतिक्षा द्वारा लिखित बादी समुदायको विषयमा जोडेर लेखिएको विवादित उपन्यास "नथिया" ढिलै भएपनि पढे्ने अवसर मिल्यो । उक्त उपन्यासमा बाबुले छोरिको नथिया खोलेको (बलात्कार) प्रसंग जोडदारले आएको छ । जसमा आपत्ती जनाउंदै बादी समुदायले सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा गरेपछि सर्वोच्चले पुस्तकलाइ संशोधन गरेर पुन: प्रकासन गर्न र बा...

नेपालमा नारीवादी आन्दोलनलाई झट्ट हेर्दा बलियो र सक्रियजस्तो देखिन्छ । विकासको क्षेत्रमा महिला अधिकार, लैंगिक समानता, नारीवाद, पितृसत्ता आदि जस्ता विषयमा बहस, विचार गोष्ठी, तालिम, विमर्श दिनहुँ चलिरहेको देखिन्छ । यस्ता खालका कार्यक्रमहरू अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसको अवसरमा पत्रपत्रिका, सञ्चार माध्यममा राम्रै कभरेज छ । त...

आजभोलि सामान्यतया सहर–बजारमा बढी र गाउँघरमा अलिक कम, तर सुन्नमा आइरहने शब्द हो— ‘अब त केको जातपात ? सबै एकै हो ।’ मानौँ, यहाँ जातीय रूपमा कुनै कानुनी र सामाजिक छेकबारै छैन वा सबै सामसुम भइसक्यो । प्रायः सुनिन्छ— ‘कसैले कसैलाई भेदभाव गर्न पाउँदैन, सबै बराबर !’ तर, मेरो पुस्तामै अझै पनि दलित र कथित अछुत भएका आधारमा सम...

सामान्यतः सबै समाजमा भइरहेको र उत्पन्न हुन सक्ने भूमिहीनता भनेको निरन्तर चल्ने आर्थिक र सामाजिक प्रक्रियाको उपज हो। तर दलित भूमिहीनता भने हिन्दू वर्ण व्यवस्थाअनुसार दलितले सम्पत्तिका रूपमा केही पनि राख्न नपाउने गरी करिब तीन हजार वर्षदेखिको दमन र बहिष्करणको असर हो। संविधान निर्माण क्रममा दलित भूमिहीनतालाई विशेष ढंगले स...

काठमाडौँ । सामान्यतया नेपालमा बन्दै र चल्दै आएका सिनेमाबारे बौद्धिकहरूको ठूलो हिस्साले खासै चासो दिएर बहस, छलफल उठाउने गरेको वा त्यस्ता बहसमा भाग लिने गरेको पाइँदैन । सिनेमा सम्बन्धी विषय चलचित्रकर्मी, केही समीक्षक र फाटफुट अन्य क्षेत्रका अध्येताको मात्र रहँदै आएको छ । यता नेपालमा र विदेशमा बनेका सिनेमाहरूले भने समा...